Trăm Truyện Kể | LogoTrăm Truyện Kể
/
Blog

Kí hiệu các loại nhựa | Phần 2: Tiếp cận đúng hơn

Tháng 7 - 2023

|

Môi trường

Bài viết trước: Kí hiệu các loại nhựa | Phần 1: 7 loại nhựa thường gặp

Trong quá trình tổng hợp thông tin về chủ đề này, mình nhận ra một số nguồn viết khá mơ hồ, có thể dễ gây hiểu lầm hoặc nội dung có hơi mâu thuẫn (do không tiện dẫn nguồn, nhưng đại khái là nguồn ở VN), nếu bạn có ý định tìm hiểu sâu hơn thì nên cẩn trọng trong việc chọn lọc thông tin hoặc tìm tài liệu nước ngoài để đảm bảo tính chính xác hơn.

1/ Bản chất của các nhựa độc hại

Một sản phẩm nhựa sẽ có các thành phần sau:

  • Hạt nhựa như PVC, PP,...
  • Chất phụ gia: được bổ sung vào trong nhựa để cải thiện độ bền và tăng thêm đặc tính cho nhựa. Các chất phụ gia này có thể là chất làm mềm, chất chống cháy, chất tạo màu, chất kháng khuẩn,...
  • Tạp chất như kim loại nặng...

Tuỳ vào mỗi nơi sản xuất mà họ có thể dùng chất phụ gia hoặc không. Một số chất phụ gia độc hại mà bạn thường thấy:

  • BPA (Bisphenol A) , được sử dụng để giúp nhựa có độ bền và cứng hơn, tăng độ chịu nhiệt, độ dẻo cho nhựa. Chúng có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe như rối loạn nội tiết tố và tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
  • Chất Phthalates cũng làm tăng độ mềm, dẻo và bền cho sản phẩm. Chất này gây vấn đề về sức khỏe như rối loạn nội tiết tố, ảnh hưởng đến sản sinh tinh trùng, ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi và tăng nguy cơ mắc một số bệnh như bệnh tiểu đường, bệnh tim mạch và ung thư.
  • Chì được sử dụng để làm chất chống cháy và tạo màu cho nhựa. Chúng gây ảnh hưởng xấu tới hệ thần kinh, gây suy giảm hồng cầu dẫn tới thiếu máu trong cơ thể...
  • Formaldehyde được sử dụng làm chất bảo quản, ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn, nấm và vi sinh vật khác, làm tăng tuổi thọ và duy trì chất lượng của sản phẩm. Đây cũng là một chất khá độc hại và gây ảnh hưởng xấu tới môi trường.

Một số quốc gia thường cấm sử dụng các chất phụ gia này, đặc biệt là không được phép sử dụng vào loại nhựa dùng để đựng thực phẩm. Tuy nhiên, ở Việt Nam, một số cơ sở tái chế nhựa có thể cố tình dùng các chất phụ gia này, điển hình là việc dùng chất BPA vào việc sản xuất nhựa số 1 PET.

Tóm lại, bản chất của các loại nhựa độc hại không phải vì bản thân các loại nhựa đó mà đến từ các chất phụ gia được thêm vào. Vì vậy, nếu chỉ dựa nếu chỉ dựa vào kí hiệu phân loại nhựa để đánh giá loại nhựa đó có an toàn hay không là cách làm không chính xác.

2/ Khi sản phẩm nhựa được tuyên bố là BPA Free hoặc no BPA

Một số nhà sản xuất thường đưa ra tuyên bố rằng sản phẩm họ không chứ BPA.

Việc tránh sử dụng sản phẩm nhựa chứa BPA là điều cần thiết. Tuy nhiên, bạn cũng nên cẩn thận với các tuyên bố bố này. Vì đây có thể là chiêu trò gây hiểu lầm của nhà sản xuất. Có thể họ thực sự không sử dụng BPA nhưng thay vào đó họ lại sử dụng các hoá chất độc hại khác để thay thế như BPF (một chất giống BPA nhưng độ độc hại ít hơn).

Cách tốt nhất là kiểm tra xem liệu sản phẩm đó đã được chứng nhận an toàn bởi các cơ quan kiểm chứng hay chưa.

3/ Nhựa số 1 PET không nên tái sử dụng

Điều này còn tuỳ thuộc vào chất lượng nhựa mà bạn đang sử dụng.

  • Nếu loại nhựa đó chứa các chất phụ gia độc hại, tất nhiên là không nên dùng và tái sử dụng. Tuy nhiên, việc xác định chất lượng nhựa thường khá khó với người tiêu dùng. Với kinh nghiệm của mình thì mình sẽ tránh dùng các chai nhựa có các đặc điểm sau: nhãn dán không ghi rõ nguồn gốc, nhựa có mùi hôi nồng nặc, có màu sắc bất thường, các chi tiết gia công trên chai nhựa bị thô cảm giác không được gia công bằng máy móc,...
  • Trường hợp nhựa đã tiếp xúc với hóa chất, dầu mỡ, chất bẩn thì tốt nhất bạn không nên sử dụng nữa vì nhựa thường khó làm sạch và dễ gây nhiểm khuẩn.
  • Nếu chai nhựa bạn sử dụng được sản xuất từ nguồn gốc an toàn như công ty, thương hiệu lớn và bạn đảm bảo chất lượng vệ sinh của nhựa đó thì tất nhiên bạn có thể tái sử dụng nhiều lần. Trích dẫn từ Hiệp hội nhựa PET - PETRA : Tin đồn rằng việc rửa, đổ đầy và tái sử dụng chai PET bằng cách nào đó sẽ khiến chai bắt đầu phân hủy hoặc giải phóng các chất có hại đơn giản là không có cơ sở. Tất cả các cơ quan về an toàn sức khỏe đã xem xét và chứng minh loại nhựa này là an toàn cho cả việc sử dụng một lần và nhiều lần.

4/ Nhựa số 7 là nhựa không an toàn

Đây là sự hiểu lầm khá phổ biến. Vì nhựa số 7 là tập hợp các loại nhựa khác nhau nên tuỳ từng loại nhựa sẽ mức độ an toàn hoặc độc hại khác nhau.

Ví dụ cùng là nhóm nhựa số 7:

  • Nhựa PC và nhựa ABS thường có chứa BPA và được xem là nhựa không an toàn.
  • Nhựa Tritan được đánh giá là nhựa tự nhiên an toàn và thân thiện môi trường hơn các loại nhựa khác
  • Nhựa PLA hay nhựa sinh học có khả năng dễ phân hủy và thân thiện hơn với môi trường.

5/ Hiểu lầm về khả năng tái chế

Cụm từ "7 loại nhựa tái chế" khiến nhiều người nghĩ rằng các nhóm nhựa này đều có thể tái chế. Tuy nhiên, hệ thống phân loại 7 nhóm nhựa này chỉ xác định loại nhựa và không cho biết khả năng tái chế hay tính thân thiện với môi trường của từng loại nhựa.

Trích dẫn từ Bộ Công Thương VN : Chỉ 9% rác thải nhựa được tái chế và khoảng 50% được chôn lấp tại các hố rác.

Có một số nguyên nhân để đến tỷ lị tái chế thấp:

  • Hạn chế công nghệ tái chế
  • Khó khăn trong việc phân loại nhựa để tái chế phù hợp
  • Chất lượng nhựa không còn phù hợp để tái chế nữa.

Mặc dù nhựa PET, HDPE thường có tỉ lệ tái chế cao và bạn nghĩ rằng chúng sẽ luôn được tái chế. Trên thực tế, sau mỗi quá trình này, chất lượng nhựa bị giảm đi và không còn phù hợp để tái chế nữa. Điều này cho thấy quá trình tái chế không có tính lâu dài và bền vững, cuối cùng đích đến của chúng vẫn là bãi rác. Các loại nhựa thường phân huỷ khá lâu (thường trên 100 năm), chưa kể chúng có thể giải phóng các chất độc hại ra môi trường gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hệ sinh thái và cả con người.

Nguồn tham khảo

Nội dung chủ yếu do mình phát triển, có sử dụng chartGPT

Bài viết liên quan

  1. Nhựa phân huỷ sinh học có thực sự tốt