Trăm Truyện Kể | LogoTrăm Truyện Kể
/
Blog

Cẩm nang khi xem bao bì sản phẩm | Kì 3 - Xem thành phần trên bao bì

Tháng 7 - 2023

|

Sức khoẻ

Bài viết trước:

  1. Kì 1 - Nhãn dinh dưỡng
  2. Kì 2 - Cẩn thận với bất kì tuyên bố nào về sản phẩm

Tản mạn

Lợi ích của việc xem thành phần sản phẩm:

  • Có thể đánh giá sản phẩm đó có tốt cho sức khoẻ hay không.
  • Kiểm tra được các tuyên bố của nhà sản xuất có chính xác không.
  • Nếu bạn là một người ăn chay hoặc dị ứng... việc xem các thành phần trên sản phẩm là điều cần thiết.

Tuy nhiên điều này cũng có một số bất cập nhất định:

  • Nhà sản xuất sẽ không liệt kê đầy đủ các thành phẩn, nguyên liệu của sản phẩm đó lên bao bì. Có thể vì họ muốn bảo mật công thức hoặc thành phần quá nhiều nên họ không thể liệt kê hết.
  • Các thành phần có thể được viết bằng nhiều tên khác nhau hoặc tên khó hiểu để người tiêu dùng không đọc được. Ví dụ đường trắng có thể được ghi là chiết xuất glucose hoặc fructose,...
  • Các thành phần này thường không ghi rõ hàm lượng. Người tiêu dùng sẽ khó đánh giá được sản phẩm đó có an toàn hay không, dù một chất được cho là an toàn nhưng nếu nhà sản xuất cố tình dùng quá mức cho phép thì nó cũng sẽ gây hại tới sức khoẻ bạn.

Một số thành phần phổ biến trên sản phẩm mà bạn hay gặp

1. Đường

  • Đường tinh luyện: thường trải qua quá trình xử lí và tẩy trắng nên chúng không còn chứa nhiều chất dinh dưỡng. Nhà sản xuất thường ghi loại đường này với nhiều cái tên khác như: đường trắng, đường mía, đường fructose, đường glucose...
  • Sirô ngô: Nếu sử dụng lượng ít sẽ không gây hại sức khoẻ và nếu sử dụng nhiều gây vấn đề như tăng đường huyết, tiểu đường...
  • Đường mạch nha: Người tiêu dùng có thể nhầm lẫn giữa đường mạch nha tự nhiên và mạch nha trắng công nghiệp. Các sản phẩm công nghiệp thường sử dụng đường mạch nha trắng - chúng được tinh chế như đường tinh luyện nên khi tiêu thụ nhiều sẽ không tốt cho sức khoẻ.

Bạn cần lưu ý thực phẩm công nghiệp thường sử dụng các loại đường không tốt cho sức khoẻ và hãy đọc kĩ chúng trên nhãn dinh dưỡng để tránh tiêu thụ quá mức.

2. Chất làm ngọt khác

Với các thực phẩm được quảng cáo là chứa ít calo hoặc không chứa đường nhà sản xuất có thể bổ sung chất làm ngọt ít calo khác vào thực phẩm.

Chất làm ngọt nhân tạo:

  • Aspartame: có khả năng làm ngọt gấp 200 lần đường bình thường. Có khá nhiều bằng chứng cho rằng loại đường này gây ung thư và gây đột biến gen trong tế bào cơ thể...
  • Neotame, Sucralose, Acesulfame potassium-k,... Nguồn Việt Nam cho rằng chúng có thể gây ung thư... trong khi nhiều nghiên cứu ở nước ngoài không ghi nhận hoặc đã chứng minh là chúng an toàn hơn Aspartame. Đây là những chất còn gây tranh cãi, nhưng theo mình tốt nhất bạn vẫn nên tránh xa chúng.

Chất làm ngọt tự nhiên:

  • Cỏ ngọt Stevia: được chiết xuất từ lá cây Stevia và khá an toàn cho sức khoẻ.
  • Xylitol, Mannitol, Sorbitol, Erythritol: Chúng cũng khá an toàn cho sức khoẻ, tuy nhiên tiêu thụ lượng lớn các loại đường này có thể gây tác dụng phụ như: tiêu chảy, đầy hơi, khó tiêu,...

3. Dầu thực vật

Trong sản xuất thực phẩm công nghiệp, nhiều loại dầu được hidro hoá để biến các chất béo không bão hoà thành chất béo bão hoà khiến nó trở nên không còn tốt cho sức khoẻ. Mục đích việc quá trình này là giúp sản phẩm được bảo quản lâu hơn, chúng trở nên giòn và có hương vị hơn.

  • Dầu đậu nành, dầu hướng dương, dầu hạt cải, dầu cọ,... thường dễ bị hydrat hoá
  • Dầu olive, dầu dừa, dầu cám gạo thường ít bị hidro hoá.

Tuy nhiên, không phải tất các các loại dầu trên đều bắt buộc phải qua quá trình này. Nếu nhà sản xuất có mục tiêu là sản phẩm hướng tới sức khoẻ thì đồng nghĩa họ sẽ lựa chọn nguyên liệu lành mạnh hơn.

4. Bột ngọt

Trên thành phần bao bì, bột ngọt thường được ghi với cái tên khác là chất điều vị E621.

Một số người tiêu dùng cho rằng sử dụng bột ngọt có thể gây hại thần kinh như mất trí nhớ,... Điều này bắt nguồn từ một số nghiên cứu từ những năm 1980 cho thấy một lượng lớn glutamate trong bột ngọt gây kích thích quá mức các tế bào thần kinh trong não. Tuy nhiên, cơ quan FDA và một số nhà nghiên cứu khác đã bác bỏ lo ngại này vì cho rằng lượng glutamic chế độ ăn uống bình thường không đủ lớn để gây hại sức khoẻ.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng công nhận bột ngọt an toàn cho sức khoẻ nếu tiêu thụ với lượng "hợp lí" mặc dù con số cụ thể là bao nhiêu thì họ không đưa ra.

Tóm lại, bột ngọt có thể được xem là chất phụ gia an toàn nếu sử dụng với liều lượng ít và không gây hại như mọi người thường nghĩ.

Một lưu ý khác, nhiều người cũng có thể bị dị ứng với bột ngọt, gây các triệu chứng như đau đầu, tức ngực, buồn nôn, khó thở, hoặc phát ban...

5. Sữa và các chế phẩm liên quan

Một số chế phẩm có nguồn gốc sữa mà bạn thường gặp:

  • Bơ, phô mai
  • Kem béo, kem không sữa, bột sữa nguyên kem
  • whey, casein, lactose
  • ...

Sữa bò trong công nghiệp có thể tiềm ẩn nguy cơ chứa nhiều thuốc kháng sinh và thuốc tăng trưởng. Khi tiêu thụ chúng trong thời gian dài có thể khiến cơ thể gặp vấn đề sức khoẻ như: dị ứng, dậy thì sớm ở trẻ nhỏ, rối loạn nội tiết tố, ung thư,...

6. Chất phụ gia

  • Chất bảo quản: giúp sản phẩm đó lâu hư hơn.
  • Chất nhũ hoá: chất này giúp các chất khác phân tán đều trong sản phẩm. Vd chất nhũ hoá dùng trong sản xuất socola giúp mịn hơn, khi không có chất nhũ hoá chúng thường dễ bị tách lớp và đọng một lớp dầu trên bề mặt
  • Chất ổn định: giúp thành phần trong sản phẩm không bị thay đổi tính chất. Ví dụ các loại nước có ga có thể bị sốc và sủi bọt khi vận chuyển mạnh, chất ổn định sẽ giúp sản phẩm tránh tình trạng này.
  • Chất tạo màu, hương liệu,...

Trước đây, khá nhiều người - bao gồm cả mình nghĩ rằng các chất phụ gia này là những hoá chất cực kì gây hại tới sức khoẻ. Nhưng gần đây mình đã tiếp cận vấn đề này theo góc nhìn khác. "Chất phụ gia là hoá chất và gây hại cho mọi người". Điều này đúng như chưa đủ:

Theo mình, bạn không thể tránh khỏi việc tiêu thụ các chất này trong bối cảnh tiêu thụ các thực phẩm công việc. Các chất phụ gia bắt buộc phải thêm vào nhằm duy trì được chất lượng và bảo quản sản phẩm được lâu hơn.

  • Việc sử dụng các chất phụ gia này có tính "cần thiết" để bảo quản chất lượng sản phẩm được tốt hơn.
  • Hầu hết các cơ quan có thẩm quyền đã xem xét và đánh giá các chất này khá kĩ lưỡng để quyết định chúng có được phép dùng rộng rãi hoặc bị cấm sử dụng. Điều này có nghĩa các chất được công bố trên bao bì sản phẩm thường là những chất được xem là an toàn.
  • Nếu nhà sản xuất cố tình sử dụng quá mức liều lượng cho phép, các chất phụ gia này sẽ bắt đầu trở nên gây hại cho sức khoẻ.

Vì thế, góc nhìn mới của mình về các chất phụ gia này là nó có độc hại hay không phụ thuộc vào liều lượng được sử dụng chứ không nằm ở bản thân chúng.

Bản tóm tắt

  • Đường tinh luyện, sirô ngô, đường mạch nha
  • Đối với thực phẩm ít calo hoặc ít đường, nên sử dụng chất làm ngọt bằng tự nhiên như Cỏ ngọt Stevia, Xylitol... tránh sử dụng các chất làm ngọt nhân tạo: Aspartame, Neotame, Sucralose, Acesulfame potassium-k,...
  • Các loại dầu được sử dụng thường trải qua quá trình hidro hoá ví thế chúng chứa khá nhiều chất béo bão hoà và chất béo chuyển hoá gây hại cho cơ thể.
  • Sữa bò và các chế phẩm từ sữa bò có thể tiềm ẩn việc chứa chất tăng tưởng và chất kháng sinh gây hại cho cơ thể.
  • Bột ngọt thường được ghi là chất điều vị E621 trên thành phần bao bì và các nghiên cứu cho thấy chúng không gây hại sức khoẻ nếu sử dụng lượng vừa đủ.
  • Các chất phụ gia trên bao bì sản phẩm thường được công nhận là an toàn và không gây hại sức khoẻ nếu nhà sản xuất tuân thủ đúng quy định về liều lượng cho phép.

Nguồn tham khảo

Bài viết liên quan

  1. Một số cách giúp tăng cường hấp thu chất dinh dưỡng